چالش های فرا روی جامعه شناسی پزشکی در ایران

آیا در صورت تاسیس رشته جامعه شناسی پزشکی در ایران، این رشته با استقبال مواجه خواهد شد؟

به دلیل تراکم موجود در امتحانات کنکور قطعا هیچ رشته ای بدون داوطلب نخواهد بود. بنابراین شاید لازم باشد پرسش دیگری را مطرح کرد: آیا فارغ التحصیلان این رشته  موفق و قادر به تاثیرگذاری خواهند بود؟

برای بررسی سوال فوق و چالشهای فراروی فارغ التحصیلان جامعه شناسی پزشکی در ایران باید به دو سوال پاسخ گفت:

  1. چه تفاوتی میان فارغ التحصیلان این رشته و سایر رشته های جامعه شناسی وجود دارد؟
  2. سایر فارغ التحصیلان رشته های جامعه شناسی با چه چالش هایی مواجه هستند؟

شما چه نظری دارید؟

  
نویسنده : دکتر پوریا صرامی ; ساعت ۱:٤۱ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٦/۳/٢٥


تحصیل پزشکان در جامعه شناسی پزشکی

  • من بعد از تحصیلات پزشکی به مطالعه جامعه شناسی پزشکی پرداخته ام.

این امر،یعنی داشتن دانش پزشکی، قطعا کمک بی نظیری به مطالعات جامعه شناسی پزشکی میکند،   اما نه تنها در ایران به دلیل نبودن این رشته تحصیلی مرسوم نبوده است بلکه در انگلستان نیز عملا  فرایند رایجی نیست. شاید بتوان دلایل ذیل را برای این امر در نظر گرفت:

  1. درآمد رشته های علوم پایه نظیر جامعه شناسی در بیشتر موارد کم تر از رشته های کاربردی نظیر پزشکی هستند.
  2. پزشکی و جامعه شناسی از لحاظ بسیاری از مطالب بنیادین (فلسفه علم، تئوری و روش ها) تفاوت دارند. مثلا یک پزشک معمولا به این فکر نمیکند که تحت چه فرایندی یک پدیده که قبلا بیماری محسوب نمی شده، به عنوان یک بیماری معرفی میشود. پزشکان رویکرد خود را مشابه علوم تجربی از قبیل شیمی و فیزیک میدانند. 

  
نویسنده : دکتر پوریا صرامی ; ساعت ۱:۳٥ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٦/۳/٢٥


تفاوت «پزشکی اجتماعی» و «جامعه شناسی پزشکی»

پزشکی اجتماعی یکی از تخصص های پزشکی است که در ایران پزشکان عمومی به تحصیل آن میپردازند. جامعه شناسی پزشکی یکی از زیر شاخه های جامعه شناسی است که در ایران در حال حاضر به عنوان یک رشته مجزا وجود ندارد و تنها به عنوان یک درس ارائه میشود.

در پزشکی اجتماعی یک پزشک با نگرش های پزشکی اش به جامعه می نگرد، در حالی که در جامعه شناسی پزشکی، یک جامعه شناس با روش ها و تئوری های جامعه شناختی به بررسی موارد مرتبط با پزشکان می پردازد.

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------

در پاسخ به نظر یک خواننده محترم، توضیح بیشتری را ذکر میکنم:

 در پزشکی اجتماعی، یک پزشک وارد جامعه میشود، در جامعه شناسی پزشکی، یک جامعه شناس به بیمارستان قدم میگذارد. در صورتی که متن یک مقاله در پزشکی اجتماعی را مطالعه کنید آن را مملو از اصطلاحات پزشکی می یابید، و یک مقاله جامعه شناسی پزشکی، با زبان جامعه شناسی سخن میگوید.

فایده کار یک فارغ التحصیل پزشکی اجتماعی در راستای اهداف پزشکی است یعنی حل یک مشکل عملی نظیر کم کردن یا پیشگیری از یک بیماری. هدف مطالعه یک جامعه شناس پزشکی کسب دانش و آگاهی در خصوص یک فرایند در جامعه است (که این دانش میتواند استفاده هایی داشته باشد، اما یک جامعه شناس قصد سیاست گذاری و ایجاد تحول ندارد. دانشی که او تولید میکند، بعدا میتواند مورد استفاده سیاست گذاران و افراد اجرایی باشد).

شکی نیست که این دو رشته هر دو اهمیت خاص خودشان را دارند، اما از آن جا که خیلی وقتها با همدیگر اشتباه گرفته میشوند این متن را نوشتم. البته پزشکی اجتماعی در حال حاضر در ایران رواج بیشتری دارد و شناخته شده تر است (دست کم برای من زمانی که ایران بودم این گونه بود!)

  
نویسنده : دکتر پوریا صرامی ; ساعت ۱:۱۳ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٦/۳/٢٥


معرفی جامعه شناسی پزشکی

جامعه شناسی به دو شکل مختلف میتواند به سلامت و بیماری ربط پیدا کند. از یک سو، دیدگاه های جامعه شناختی میتوانند در خصوص تجربه سلامت و بیماری، پرکندگی اجتماعی آنها و موسسات مرتبط به کار گرفته شوند. از این لحاظ، جامعه شناسی پزشکی میتواند به عنوان یک رویکرد کاربردی برای درک و ارتقا سلامت توسط درمانگران مطالعه شود.

از سوی دیگر، مطالعه ی جامعه شناختی سلامت، بیماری و موسسات درمانی میتواند در کنار تجزیه و تحلیل  سایر موارد به عنوان ابزاری برای شناخت جامعه باشد. بنابراین جامعه شناسی پزشکی یک حوزه معطوف به نظریه است که برای شناخت دگرگونی های وسیع اجتماعی و هم چنین تبادلات رایج در موقعیت های روزمره به کار گرفته میشود، چرا که این موارد در قالب سلامت و بیماری نیز خود را نشان میدهند.

این دو جنبه از جامعه شناسی پزشکی (medical sociology) در عبارات «جامعه شناسی در پزشکی» (sociology in medicine) و «جامعه شناسی از طریق پزشکی» (sociology of medicine) متمایز میشوند. 

این ویژگی ها موجب میشوند جامعه شناسی پزشکی یک حوزه جالب و هیجان انگیز، و پرثمر برای جامعه شناسان و هم چنین درمانگران باشد.

منبع (ترجمه توسط نویسنده وبلاگ):

GABE, J., BURY, M. & ELSTON, M. A. (2005) Key concepts in medical sociology, London, Sage Publications Ltd.

ییبی

  
نویسنده : دکتر پوریا صرامی ; ساعت ٧:٠٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٦/۳/٢۳


نقش اینترنت در طبی نمایی (medicalization)

اختلال کم توجهی و بیش فعالی عنوانی بحث بر انگیز است که بنا بر نظر جامعه شناسان از جمله پیتر کنراد  Peter Conrad یک مثال شاخص از فرایند طبی نمایی است ( او در کتاب Deviance and medicalization به تبیین طبی نمایی مواردی از قبیل بیش فعالی، کودک آزاری و  اعتیاد پرداخته است و از سال ۱۹۷۵ تا کنون مقالات جالبی در خصوص طبی نمایی بیش فعالی ارائه کرده است). برخی معتقدند که رسانه ها و بالاخص اینترنت با ترویج مدل طبی این پدیده، بر میزان طبی نمایی آن می افزایند (یعنی افراد با مطالعه علائم و نشانه های این اختلال در اینترنت، اعتقاد پیدا میکنند که به آن ابتلا دارند و از پزشک شان طلب تشخیص و درمان میکنند). از سوی دیگر برخی از پزشکان با نادرست خواندن مواردی که با مدل طبی در تناقض هستند از گمراه کننده بودن رسانه ها گله میکنند.

به همین دلیل جالب دانستم که نقش و عملکرد اینترنت  در این خصوص را بررسی کنم و  یک مطالعه کوچک که براساس موتور جستجوی Google در این خصوص انجام دادم که خلاصه آن در ذیل آمده است.  مقاله حاصل از این تحقیق را در کنفرانس   Communication Technologies of Empowerment درشهر لیدز ارائه کردم. در صورت تمایل به دریافت متن کامل این مقاله لطفا با من تماس بگیرید.

Internet: a place for different voices in health and medicine? a case study of `attention deficit hyperactivity disorder`

Lay people might disagree with the `formal` knowledge of medicine, which is produced in medical schools. Internet has provided a new opportunity for them to present their ideas and show their protest. Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is a new concept, and since its introduction in recent decades, it has been always a controversial topic. Many people are presenting their points of view regarding ADHD in the web, which are different with the `formal` concept of the medical model. The main themes in this regard include accepting the difference of ADHD patients, and the necessity of application of the label and drugs. There are scientific articles, personal and organizational web pages, group discussions, web Blogs, and news pages regarding these topics in the web. In this article, by exploring a sample of ADHD related materials by Google, I explore the situation of the current `formal` knowledge of ADHD as well as different ideas and variations that could exist in this field. Then I evaluate the effects of these different voices could have in knowledge and practice of `formal` knowledge. Finally, I will discuss the role of internet in future of health and medicine.

  
نویسنده : دکتر پوریا صرامی ; ساعت ٧:٤٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٦/۳/٢٠
تگ ها : پزشکی کردن


حقوق بشر و اختلالات روانی

در روزهای آینده در کنفرانسی با عنوان فوق در شهر وارویک شرکت میکنم. موضوع سخنرانی من در خصوص اختلاف نظر هایی است که در مورد اختلال کم توجهی و بیش فعالی وجود دارد.

معتقدان به مدل طبی این اختلال با استناد به حق برخورداری از درمان ضروری میدانند که درمان این اختلال (داروهای محرک) برای کلیه مبتلایان فراهم گردد. آنها گاهی گامی فراتر نهاده و درمان را الزامی دانسته و خواهان استفاده از الزامات قانونی برای تضمین این امر هستند (برای مثال میخواهند با والدین فرزاندان مبتلا، در صورت عدم درمان، تحت اتهام غفلت از فرزندان برخورد قانونی صورت گیرد).

از سوی دیگر برخی افراد مشتاقانه خواهان دریافت این داروها هستند، اما در صورت عدم تایید پزشکان قادر به تحقق آن نخواهند بود.

مدل جایگزین، که من پیشنهاد میکنم به رسمیت شناختن اختلاف برخی افراد است (بدون به کارگیری برچسب بیمار) و ارائه داروها و اطلاعات مرتبط به گونه ای است که بر اساس آزادی فردی مورد استفاده قرار گیرند.

  
نویسنده : دکتر پوریا صرامی ; ساعت ۳:۱٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٦/۳/٢٠