ناهنجار

 

گاهی برخی افراد واژه «ناهنجار» (abnormal) را بدون هیچ چالشی به کار میبرند. از دید آنها همین که یک پدیده یا فرد ناهنجار نام گذاری شد، مجوز کنترل و برخورد با آن وجود دارد. این رویکرد مثال واضحی از جامعه شناسی فوکویی است که در آن ذکر شده مفهوم هنجار (normal) از سوی دولت و درمانگران و یاری رسانهای حرفه ای ساخته شده تا کنترل جامعه تسهیل شود. فرایند هنجارسازی (normalization) یعنی این که افراد هنجارهای تعریف شده از سوی متخصصان را درونی نموده تا خود را کنترل کنند. بدیهی است که ذکر این مطلب، به معنای نفی نیاز به کنترل نیست، بلکه برانگیزنده توجه به فرایند ساخت مفاهیم هنجار و ناهنجار است و واژه ناهنجار در موارد متعددی در جامعه شناسی نوین کاربرد دارد. برای مثال، «رفتار بیماری» (illness behaviour)، که از مفاهیم کلاسیک در جامعه شناسی پزشکی است، ممکن است «ناهنجار» معرفی شود. رفتار بیماری زمانی ناهنجار خوانده میشود که میان پزشک و بیمار بر سر وجود بیماری توافق وجود نداشته باشد. به این ترتیب که یا پزشک علی رغم اعتقاد مراجع، دلیلی برای بیمار بودن او پیدا نمیکند و یا مراجع برخلاف نظر پزشک، وجود بیماری در خود را نمیپذیرد. در برخی تشخیصهای خاص، رفتار بیماری ناهنجار ممکن است بیشتر دیده شود.

  
نویسنده : دکتر پوریا صرامی ; ساعت ٩:۱۸ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/٤/٤


چگونگی ایجاد تحول در آموزش پزشکی از طریق تحقیقات، بررسی ها و مطالعات

 

کنفرانسی با عنوان فوق در تاریخ 23 مارچ 2010 (3 فروردین 1389) توسط دانشگاه نورتهامپتون برگزار گردید. خلاصه ای از نکات جالب این کنفرانس را در ذیل ذکر کرده ام.

 

سخنران اصلی اول دکتر پیتر رولاند Peter Rolland، رئیس آموزش پزشکی منطقه:

  • افراد تمایل دارند در همان وضعی که هستند باقی بمانند و تغییر نکنند (این حالت status quo bias نامیده میشود)، این امر سیاست گذاری های بهداشتی را دشوار میکند.
  • سازمان خدمات درمانی ملی بریتانیا یک سازمان سیاسی و متاثر از فضای سیاسی کشور است.
  • دوران ما با تغییرات بسیاری به دلیل پیشرفتهای پزشکی رو به رو است، و این امر موجب سردرگمی هایی میشود.
  • چالش های فراوانی فراروی نظامهای درمانی قرار دارند، این چالشها در عین دشواری میتوانند جالب هیجان انگیز باشند.
  • باید در تک تک افراد این باور را ایجاد کنند که آنها قادر به ایجاد تغییر هستند.

سخنران اصلی دوم، پروفسور تونی باترورف Tony Butterworth(کرسی پرستاری، مامایی و تحقیقات):

 

  • تمرکز سخنرانی بر مشکلات موجود در نظام درمانی بریتانیا و رابطه تحقیقات و سیاستگذاری ها با مشکلات موجود بود.
  • تاکید شد که باید از مشکلاتی که در گذشته رخ داده اند درس گرفته شود.
  • فن آوری های جدید و مدرنیزاسیون تاثیر بسیاری بر آموزش و تحقیقات پزشکی میگذارد و لازم است تغییرات سازمانی و فرهنگی متناسب با شرایط جدید انجام شود.
  • نکته جالب این بود که در بریتانیا که نظام درمانی دولتی است، کمال مطلوب این است که به منظور صرفه جویی تخت های بیمارستانی حتی المقدور خالی باقی بمانند.

 

 

(نکته جالب این بود که هر دو سخنران فوق با تحصیلات پرستاری به مدارج تحصیلی و اداری بالایی دست پیدا کرده اند).

*****************************************

در ذیل عناوین و خلاصه ای از برخی مقالات مطرح شده را ذکر کرده ام:

استفاده از اتنوگرافی برای اکتشاف فرهنگ آموزشی پیچیده مرتبط با روش آموزشی مبتنی بر مشکلات (problem-based learning) در دانشکده پزشکی دانشگاه ناتینگهام

پیتر جنینگز Peter Jennings

تحقیق از طریق ضبط ویدیویی 23 جلسه آموزشی و هم چنین مشاهده فرد محقق انجام شده بود. نتایج تحقیق به سختی قابل تعمیم بوده، ولی بیانگر مزایا و چالش های این روش آموزشی است. این روش تحقیق برای بررسی ابعاد رسمی و غیر رسمی این روش آموزشی و هم چنین فرایند آن مناسب بوده است.

___________________________________________

 

بررسی کیفیت پروژه impact (برنامه ای برای ارتقا خدمات درمانی palliative care)

استفان هندسلی Stephan Handsley

از روش تحقیق مرکب (کمی و کیفی) استفاده شد. پرسشنامه به بیماران داده شده تا بررسی شود که پروژه مذکور چه تغییری در مراقبت ایجاد کرده است. تحقیقات کیفی نیز برای درک علت تغییرات ایجاد شده انجام شد. به این ترتیب هم میزان تغییرات اندازه گیری شد و هم علت تاثیر مورد بررسی قرار گرفت.

___________________________________________

 

بررسی نقش خدمات درمانی در بهبود مشکلات خواب

نیروشان سیریواردنا Niroshan Siriwardena

تجویز داروهای خواب آور در منطقه لستر زیاد بوده است. در انگلستان سالانه 22 میلیون پوند هزینه داروهای خواب آور میشود. مشکلات خواب عوارض بسیاری دارند. با یک نظرسنجی از پزشکان دیده شد که آنها معتقد بودند داروهای جدید کم عارضه ترند که این اعتقاد درست نیست و احتمالا بر اثر تبلیغات کارخانه های داروسازی ایجاد شده است. پزشکان به غیر از تجویز دارو راه حل دیگری بلد نبودند که ارائه کنند. در یک نظرسنجی از بیماران دیده شد که انها از مشکلات ناشی از داروها گله دارند. سپس بر اساس این یافته ها نسبت به اموزش پزشکان نسبت به روشهایی نظیر ارائه اموزش به بیماران و شناخت رفتار درمانی و ریلاکسیشن اقدام شد و با مطالعه گروه متمرکز (focus group) نظر بیماران و پزشکان مجددا بررسی شد. دیده شد که بیماران دوست دارند پزشکان به آنها گوش دهند تا بتوانند مشکل آنها را به درستی درک کنند. روشهای روانشناختی دیده شد که رضایت بیشتری از داروها ایجاد کردند. سپس بررسی شد ودیده شد که میزان تجویز داروهای خواب آور بر اثر آموزشهای مذکور به پزشکان کاهش یافته است و قرار است که یک مطالعه تصادفی دارای گروه کنترل برای بررسی میزان تاثیر درمانهای روانشناختی انجام شود.

در پایان این سخنرانی سوال شد که چگونه میشود این دانش را به محتوای آموزشی دانشجویان پزشکی وارد کرد.

___________________________________________

 

بررسی کیفیت آموزشی اینترنتی در سطح کارشناسی ارشد در علوم زیستی پزشکی

الیزابتا وردریو Elisabetta Verderio

فایده برنامه آموزشی اینترنتی قابل انعطاف بودن آن است که برای افراد شاغل راحت تر قابل استفاده است. زمان شروع و استفاده دوره میتواند برای دانشجویان مختلف متفاوت باشد. این تحقیق به بررسی میزان رضایت دانشجویان و کیفیت آموزش پرداخته است. از پرسشنامه اونلاین برای نظرسنجی استفاده شد و بر اساس نتایج نظرسنجی محتوای دوره اینترنتی اصلاح شد.

___________________________________________

از سایر نکات جالب مطرح شده در سایر سخنرانی ها میتوان به نقش روشهای اینترنتی آموزش، شبیه سازی های اینترنتی، مشاهده جراحی در سایر کشورها و ارائه علمی از طریق پوسترهای الکترونیک (کنفرانس مجازی) اشاره کرد.

  
نویسنده : دکتر پوریا صرامی ; ساعت ٩:۱٦ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/٤/٤


جنون و پیشرفته بودن

تصاویری که ملاحظه مینمایید، مربوط به نمایشگاه موقتی در لندن هستند،موسوم به جنون و پیشرفته بودن*.
اولین تصویر یک اتاقک را نشان میدهد که برای «برق درمانی» استفاده میشده است و با تصور تاثیر مثبت این عمل، بیماران روانی در داخل اتاقک قرار گرفته و برق ضعیفی به سیمهای دیواره اتاقک وصل میشده است. گفتنی است که تا امروزه شوک درمانی برای درمان افسردگی به کار میرود، مساله ای که بسیار مورد توجه و انتقاد جامعه شناسان پزشکی قرار گرفته است.
تصویر بعدی مربوط «ورزش درمانی» است و وسیله ای را نشان میدهد که با کمک آن بیماران به دوچرخه سواری ثابت مجبور میشده اند. گفتنی است که امروزه برخی محققان معتقدند فعالیت بدنی میتواند باعث افزایش ماده ای به نام BDNF در مغز میشود که باعث رشد بافتهای مغزی میشود**. در غیاب آن افسردگی، اضطراب، و اختلال تمرکز بروز میکند. دیده اند که تنها با ورزش کردن، نمرات درسی دانش آموزان ارتقا پیدا میکند.
اما البته مشکل اینجاست که وادار کردن افراد افسرده و مضطرب را به فعالیت بدنی کار ساده ای نیست.
هم چنین در نمایشگاه نقاشی های یک فرد مبتلا به اسکیزوفرنی به نمایش در آمده بود، که به قدری جالب بود که فراموش کردم عکس بگیریم!
نکته مهم این است که در این موارد بیماران اسکیزوفرنی به عنوان افرادی بی خطر معرفی میشوند که مردم باید بتوانند به راحتی با آنها ارتباط برقرار کنند. اما متاسفانه امروزه معرفی کژکاریهای مردم به عنوان بیماری روانی یک نوع روشنفکری و برخورد علمی محسوب میشود، حال آن که بیشتر انسانهای ضد اخلاق بیماری ندارند، و بیماران الزاما افراد خطرناکی نیستند.
----------------------------------------------------
*مدرنیتی (جدید بودن، امروزی بودن، نوین بودن)
** در اینجا در رشته تحصیلی همسرم (علوم اعصاب) مداخله کرده ام!

  
نویسنده : دکتر پوریا صرامی ; ساعت ٩:۱۳ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/٤/٤


مشکلات ناشی از افراد مشکل گشا

پزشکان را همه به عنوان افرادی میشناسند که هدفشان «درمان» مشکلات مردم است. دست کم تا این اواخر این طور بود. چون چند وقتی است که نظریه هایی مطرح شده مبنی بر این که پزشکان با کاهش بیماری های واقعی، اقدام به بیماری سازی کرده اند. البته این تنها مورد نیست. چند وقت پیش داشتم فکر میکردم، چه طور است که هر از گاهی یک ویروس رایانه ای تازه پیدا میشود. سازندگان ویروس ها میتوانند افراد بیمار و مردم آزار باشند، اما بیشترین نفع را این وسط شرکت های سازنده ضد ویروس کسب میکنند؛ که این امر مساله را کمی مشکوک میکند. این شرکت ها هم توانایی ایجاد ویروس و هم انگیزه اش را دارند.

نتیجه این که هر وقت در جامعه ای، نیاز به کمک کردن و خیر رساندن پیدا شد، اتفاق خوشایندی نیست. چون آن چه مسلم است وجود یک نقص در جامعه است که منجر به ایجاد آن نیاز شده و البته در بدبینانه ترین حالت، افراد مشکل گشا، ممکن است خودشان در ایجاد مشکل نقش داشته باشند.

  
نویسنده : دکتر پوریا صرامی ; ساعت ٩:۱٢ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/٤/٤